# Tại sao nên kích thích rễ cho cây trồng? Bí quyết giúp cây phát triển khỏe mạnh từ bộ rễ

Bộ rễ được xem là nền tảng quyết định sức sống của mọi loại cây trồng. Một cây có bộ rễ khỏe mạnh sẽ hấp thụ nước và dinh dưỡng hiệu quả, phát triển cành lá nhanh, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh cũng như thích nghi tốt với điều kiện thời tiết bất lợi. Ngược lại, nếu rễ phát triển kém hoặc bị tổn thương, cây sẽ chậm lớn, vàng lá, còi cọc và khó đạt được năng suất như mong muốn.

Chính vì vậy, kích thích rễ là một trong những biện pháp được nhiều nhà vườn áp dụng nhằm giúp cây phục hồi nhanh sau khi trồng, sang chậu hoặc gặp các điều kiện bất lợi từ môi trường. Tuy nhiên, việc kích thích rễ chỉ mang lại hiệu quả khi được thực hiện đúng thời điểm và đúng kỹ thuật. Bên cạnh việc sử dụng các sản phẩm hỗ trợ, người trồng cũng cần kết hợp chế độ chăm sóc hợp lý để tạo điều kiện thuận lợi cho bộ rễ phát triển.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: https://vigen.vn/chuoi-khong-lo-musa-hua-moa-co-hop-khi-hau-viet-nam/ 

Hiện nay, nhiều giống cây trồng chất lượng trước khi đưa vào sản xuất đều trải qua quá trình đánh giá tại cơ sở cây giống nhằm kiểm tra khả năng sinh trưởng, sức chống chịu và chất lượng giống. Tuy nhiên, sau khi đưa vào thực tế sản xuất, việc chăm sóc bộ rễ vẫn là yếu tố quyết định giúp cây phát huy tối đa tiềm năng sinh trưởng.

## Vì sao bộ rễ đóng vai trò quan trọng đối với cây trồng?

Bộ rễ không chỉ có nhiệm vụ giữ cây đứng vững mà còn đảm nhận vai trò hấp thụ nước, khoáng chất và vận chuyển dinh dưỡng lên toàn bộ thân, cành và lá.

Khi hệ rễ phát triển khỏe mạnh, cây sẽ dễ dàng lấy được lượng dinh dưỡng cần thiết từ đất, thúc đẩy quá trình quang hợp và tạo năng lượng cho sự phát triển.

Ngược lại, nếu rễ bị tổn thương hoặc phát triển yếu, khả năng hấp thu sẽ giảm đáng kể dù đất vẫn còn nhiều dinh dưỡng. Đây là nguyên nhân khiến nhiều cây bị vàng lá, chậm lớn hoặc suy yếu kéo dài.

Vì vậy, chăm sóc và kích thích bộ rễ luôn là giải pháp quan trọng để duy trì sự phát triển ổn định của cây trong suốt vòng đời.

## Lợi ích của việc kích thích rễ cho cây trồng

### Giúp cây nhanh hình thành rễ mới

Đối với cây mới trồng, cây vừa sang chậu hoặc cây bị cắt tỉa bộ rễ, việc kích thích rễ sẽ thúc đẩy quá trình hình thành nhiều rễ trắng và rễ tơ.

Đây là những bộ phận trực tiếp hấp thụ nước và dinh dưỡng nên càng phát triển mạnh thì cây càng phục hồi nhanh.

Khi bộ rễ sớm ổn định, cây sẽ nhanh chóng ra đọt mới và phát triển đồng đều.

## Tăng khả năng hấp thụ nước và dinh dưỡng

Một bộ rễ khỏe sẽ có diện tích tiếp xúc với đất lớn hơn, từ đó nâng cao hiệu quả hấp thụ nước cũng như các nguyên tố khoáng cần thiết.

Nhờ đó, cây phát triển cân đối, lá xanh dày và hạn chế tình trạng thiếu dinh dưỡng.

Đây cũng là yếu tố giúp giảm lãng phí phân bón vì cây có khả năng sử dụng nguồn dinh dưỡng hiệu quả hơn.

## Giúp cây chống chịu tốt với điều kiện bất lợi

Thời tiết nắng nóng, mưa kéo dài, hạn hán hoặc đất nghèo dinh dưỡng đều có thể ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng.

Khi hệ rễ khỏe mạnh, cây sẽ có khả năng thích nghi tốt hơn trước những thay đổi của môi trường.

Đồng thời, bộ rễ phát triển tốt còn giúp cây giảm hiện tượng héo úa và phục hồi nhanh sau các giai đoạn bị stress.

## Tăng khả năng kháng sâu bệnh

Rễ khỏe giúp cây hấp thụ đầy đủ dưỡng chất, từ đó nâng cao sức đề kháng tự nhiên.

Những cây sinh trưởng tốt thường ít bị sâu bệnh tấn công hơn so với cây còi cọc hoặc thiếu dinh dưỡng.

Đây là lợi ích quan trọng giúp giảm chi phí chăm sóc và hạn chế việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

## Thúc đẩy ra hoa và tăng năng suất

Đối với cây ăn quả, cây công nghiệp hay cây hoa, bộ rễ khỏe là điều kiện cần để cây tích lũy đủ dinh dưỡng cho quá trình ra hoa và nuôi quả.

Nhờ hấp thụ tốt hơn, cây sẽ ra hoa đồng đều, tăng tỷ lệ đậu quả và nâng cao chất lượng nông sản.

Đây cũng là lý do nhiều nhà vườn thường tiến hành kích thích rễ sau thu hoạch để cây nhanh phục hồi và chuẩn bị cho vụ tiếp theo.

## Cách sử dụng thuốc kích rễ hiệu quả

Việc sử dụng thuốc kích rễ cần phù hợp với từng nhóm cây và từng mục đích chăm sóc.

Không nên áp dụng một công thức chung cho mọi loại cây vì nhu cầu dinh dưỡng và tốc độ sinh trưởng của mỗi loài là khác nhau.

## Kích rễ cho rau ăn trái

Đối với các loại rau ăn trái, có thể tưới theo hốc, theo hàng hoặc phun trực tiếp lên luống.

Sau khi gieo trồng khoảng ba đến năm ngày, tiến hành tưới định kỳ từ năm đến bảy ngày một lần.

Thông thường, mỗi vụ chỉ cần thực hiện từ ba đến bốn lần là đủ để hỗ trợ bộ rễ phát triển.

## Kích rễ cho rau ăn lá

Rau ăn lá cũng có thể áp dụng phương pháp tưới tương tự.

Việc duy trì khoảng cách giữa các lần tưới từ năm đến bảy ngày sẽ giúp cây nhanh bén rễ và phát triển đồng đều.

Không nên lạm dụng quá nhiều vì có thể làm mất cân bằng sinh trưởng.

## Kích rễ cho cây ăn trái và cây công nghiệp

Đối với cây lâu năm, nên tưới trực tiếp quanh vùng rễ hoặc trong bồn cây.

Thời điểm thích hợp nhất là sau thu hoạch hoặc ngay sau khi trồng cây non.

Ngoài ra, cây vừa chịu tác động từ thời tiết bất lợi như ngập úng hoặc hạn hán cũng cần được hỗ trợ phục hồi bộ rễ.

## Kích rễ cho cây cảnh, bonsai và hoa

Các loại cây cảnh thường được tưới trực tiếp vào vùng gốc.

Sau khi trồng cây mới hoặc sau mỗi đợt hoa, nên bổ sung dinh dưỡng giúp cây nhanh phục hồi và hình thành nhiều rễ mới.

Việc này sẽ giúp cây tiếp tục phát triển cành lá và chuẩn bị cho chu kỳ ra hoa tiếp theo.

## Các phương pháp sử dụng thuốc kích rễ phổ biến

### Giâm cành và chiết cành

Đối với phương pháp giâm cành, nên nhúng phần gốc cành vào dung dịch kích rễ trong khoảng năm đến mười phút trước khi cắm xuống giá thể.

Đối với chiết cành, có thể bôi trực tiếp dung dịch lên phần vết khoanh vỏ trước khi bó bầu.

Cách làm này giúp kích thích hình thành rễ nhanh hơn và tăng tỷ lệ thành công.

## Tưới trực tiếp vào gốc

Đây là phương pháp được sử dụng phổ biến nhất.

Dung dịch được tưới đều quanh vùng rễ để hỗ trợ phục hồi cây sau khi bị ngập úng, hạn hán hoặc sau khi sử dụng thuốc xử lý sâu bệnh.

Thông thường nên lặp lại sau khoảng một tuần nếu cây vẫn còn yếu.

## Phun lên lá

Ngoài tưới gốc, một số sản phẩm còn có thể sử dụng bằng cách phun lên lá.

Thời điểm thích hợp là khi cây bắt đầu ra đọt non, ra hoa hoặc hình thành quả.

Việc này góp phần kích thích chồi mới, tăng tỷ lệ đậu quả và hạn chế hiện tượng rụng hoa.

## Ngâm hạt giống

Đối với hạt giống, có thể ngâm trong dung dịch kích rễ khoảng hai mươi bốn giờ trước khi đem ủ.

Phương pháp này giúp hạt nảy mầm đồng đều và cây con phát triển khỏe mạnh ngay từ giai đoạn đầu.

## Những trường hợp nên kích thích rễ

Không phải lúc nào cây cũng cần sử dụng thuốc kích rễ.

Một số trường hợp nên áp dụng gồm:

* Cây mới trồng hoặc mới sang chậu.

* Cây vừa bứng hoặc cắt bỏ bộ rễ.

* Cây bị úng nước dẫn đến thối rễ.

* Cây sinh trưởng kém do đất không phù hợp.

* Cây sau thu hoạch cần phục hồi.

* Cây suy yếu do hạn hán hoặc thời tiết bất lợi.

Việc sử dụng đúng thời điểm sẽ mang lại hiệu quả cao hơn so với việc lạm dụng thường xuyên.

## Những lưu ý giúp kích rễ đạt hiệu quả cao

Bên cạnh việc sử dụng thuốc kích rễ, người trồng cần chú ý đến điều kiện chăm sóc để bộ rễ phát triển bền vững.

Đất trồng cần tơi xốp, giàu hữu cơ và có khả năng thoát nước tốt.

Không nên bón nhiều phân hóa học khi cây mới xuất hiện rễ non vì rất dễ gây cháy rễ.

Chỉ bổ sung phân khi bộ rễ đã ổn định và lá bắt đầu trưởng thành.

Việc tưới nước cũng cần hợp lý, tránh để đất quá khô hoặc quá ẩm trong thời gian dài.

Đối với những cây có bộ rễ còn yếu, nên đặt cây ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng gay gắt để giảm áp lực thoát hơi nước.

Ngoài ra, việc lựa chọn giống cây khỏe mạnh từ những cơ sở uy tín hoặc các giống đã được đánh giá tại trung tâm thí nghiệm giống cây cũng giúp cây có khả năng sinh trưởng tốt hơn ngay từ giai đoạn đầu.

## Kích thích rễ đúng cách giúp cây phát triển toàn diện

Kích thích rễ không đơn thuần là sử dụng một loại chế phẩm hỗ trợ mà là cả một quá trình kết hợp giữa kỹ thuật chăm sóc, điều kiện đất trồng, chế độ tưới nước và dinh dưỡng hợp lý. Khi bộ rễ được phát triển khỏe mạnh, cây sẽ hấp thụ dinh dưỡng hiệu quả hơn, tăng sức đề kháng, phát triển cành lá mạnh mẽ và cho năng suất cao hơn.

Việc áp dụng đúng kỹ thuật kích rễ ngay từ những giai đoạn quan trọng như sau khi trồng, sang chậu, phục hồi sau thu hoạch hay sau khi cây bị tổn thương sẽ giúp cây nhanh chóng ổn định, sinh trưởng bền vững và phát huy tối đa tiềm năng của từng giống cây trồng.

Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.

Trồng cây nuôi cấy mô, không sợ thời tiết xấu

Mặc dù thời tiết có nhiều bất lợi so với những năm trước, nhưng vườn hoa nhà ông Trương Văn Nhung ở Củ Chi, https://vigen.vn/chuoi-cau-man-cay-mo/ TPHCM năm nay vẫn đạt năng suất cao. Ông Nhung cho biết, đó là nhờ sử dụng cây giống nuôi cấy mô.

Nuôi cấy mô là một trong những công nghệ cao trong sản xuất hoa và cây cảnh mà Trung tâm Công nghệ sinh học TPHCM đã nghiên cứu và ứng dụng thành công, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân.

Công nghệ, thiết bị hiện đại

Hoạt động từ năm 2014, khu nhà lưới, nhà kính, nuôi cấy mô tế bào thực vật của Trung tâm Công nghệ sinh học TPHCM được xem là khu phức hợp sản xuất cây giống hiện đại và đầy đủ chức năng nhất Việt Nam. Nhà nuôi cấy mô thực vật rộng 677m2, có đủ các thiết bị nhân giống invitro như cân điện tử, kính hiển vi, máy cất nước, tủ tăng trưởng thực vật…, có khả năng nhân giống 2 triệu cây cấy mô mỗi năm.

Nhà kính gồm 10 phòng, có thể điều chỉnh nhiệt độ, cho phép tiến hành cùng lúc tối thiểu 10 thí nghiệm hay trồng 10 giống cây có chế độ dinh dưỡng khác nhau. Nhà màng chia thành 3 phân khu, mỗi phân khu có mô hình trồng cây cùng hệ thống tưới và dinh dưỡng riêng, có thể điều chỉnh phù hợp với tối thiểu 3 loại cây. Khu nhà lưới cũng có hệ thống tưới nước và dinh dưỡng tự động.

TS Dương Hoa Xô – Giám đốc trung tâm – cho biết, đây là nơi ứng dụng kết quả nghiên cứu công nghệ sinh học thực vật từ phòng thí nghiệm vào sản xuất. Trung tâm cũng triển khai các nghiên cứu, thử nghiệm trên phạm vi nhà kính, nhà lưới và đồng ruộng đối với các loại cây trồng; lưu trữ nguồn gene giống cây trồng, chọn lọc, lai tạo bằng công nghệ sinh học để tạo ra các giống cây trồng mới…

Xem thêm: https://vigen.vn/cuc-mam-xoi-song-hy-cay-mo/

Giúp dân làm giàu

Ông Trương Văn Nhung – chủ vườn hoa ở Củ Chi – cho biết, năm nay thời tiết có nhiều bất lợi đối với nghề trồng hoa nhưng vườn hoa của ông vẫn đạt năng suất cao nhờ cây giống được sản xuất từ công nghệ nuôi cấy mô. Theo chủ vườn, canh tác giống này khá yên tâm, chỉ việc xử lý giá thể rồi trồng, không phải sử dụng nhiều thuốc mà cây vẫn phát triển rất tốt.

TS Dương Hoa Xô cho biết, ưu điểm của công nghệ nuôi cấy mô là khả năng nhân nhanh với số lượng lớn, giúp tăng năng suất và hạn chế dịch bệnh, giảm chi phí sản xuất đến 50%. Đề tài nghiên cứu “Ứng dụng hệ thống nuôi cấy ngập chìm tạm thời trong nhân giống cây lan hồ điệp lai” do trung tâm triển khai đã xây dựng thành công quy trình nhân giống lan hồ điệp với ưu điểm vượt trội so với nuôi cấy truyền thống như tăng hệ số và tỷ lệ tạo chồi, giúp chồi phát triển mạnh hơn, tăng tỷ lệ sống của cây con khi ra vườn.

Từ thành công của đề tài này, trung tâm tiếp tục nghiên cứu, cải tiến để hoàn thiện quy trình nhân giống ngập chìm tạm thời trên các loài hoa lan khác, hoa chuông, cây dược liệu, chuối… https://vigen.vn/ Đến nay, hầu hết các quy trình nhân giống này đã được áp dụng hiệu quả vào công tác sản xuất cây giống nuôi cấy mô, phục vụ nhu cầu của bà con nông dân TPHCM và các tỉnh, thành khác.

Với mục đích giảm thiệt hại do dịch bệnh cho bà con nông dân, trung tâm cũng nghiên cứu xây dựng quy trình nhân giống hoa lan sạch virus. Quy trình này được xây dựng dựa trên việc kết hợp giữa phương pháp nuôi cấy mô và phát hiện virus.

Để giống cấy mô xuống ruộng đồng

Nói về ngành trồng hoa kiểng ở ĐBSCL, Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Bảo Vệ, Trưởng Khoa Nông nghiệp và Sinh học ứng dụng (NN&SHƯD), Trường Đại học Cần Thơ (ĐHCT), kể: “Khi đến thăm và làm việc với Trường ĐHCT, https://vigen.vn/cuc-mam-xoi-ha-lan-cay-mo/ các đoàn khách nước ngoài hỏi về việc nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, kỹ thuật trồng hoa kiểng cho nông dân như thế nào. Thật sự là từ trước đến nay, ĐBSCL làm rất tốt vấn đề đảm bảo an ninh lương thực. Bây giờ, đã qua thời thiếu ăn, phải nghĩ đến ăn ngon, mặc đẹp. Nghiên cứu, ứng dụng kỹ thuật cao vào ngành hoa kiểng là nhằm đáp ứng yêu cầu này”.

Kỹ thuật nuôi cấy mô đã được ứng dụng rộng rãi tại một số nước trong khu vực, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho ngành hoa kiểng. Chẳng hạn, Thái Lan đã ứng dụng kỹ thuật nuôi cấy mô để đưa hoa phong lan Thái ra thị trường thế giới, mang về nguồn thu đáng kể. Trong khi đó, ở ĐBSCL, việc sử dụng cây giống nuôi cấy mô vẫn còn khá xa lạ với nông dân. Phần lớn nông dân trồng hoa theo cách gieo hạt hoặc ngắt chồi giâm. Ngay cả đối với vạn thọ- một loại hoa quen thuộc, được sử dụng nhiều ở ĐBSCL- hạt giống để trồng vẫn phải nhập từ nước ngoài. Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Bảo Vệ nói: “Nếu không chủ động nghiên cứu, sản xuất giống sẽ xảy ra tình trạng lệ thuộc về giống”.

Tháng 6-2003, Sở Khoa học- Công nghệ TP Cần Thơ quyết định cho thực hiện nghiên cứu “Ứng dụng công nghệ sinh học trong nhân giống và áp dụng công nghệ cao để sản xuất một số giống hoa nhập nội tại TP Cần Thơ”. Đề tài do thạc sĩ Đặng Phương Trâm, bộ môn Sinh Lý Hóa, Khoa NN&SHƯD, Trường ĐHCT làm chủ nhiệm. Trong gần 3 năm, nhóm nghiên cứu đã nuôi cấy mô sản xuất một số cây hoa giống có tiềm năng phát triển và trồng hoa cúc từ cây cấy mô theo mô hình để cắt cành trên ruộng sản xuất.

“Nuôi cấy mô là kỹ thuật quan trọng trong trồng hoa kiểng. Nuôi cấy mô giúp sản xuất cây giống nhanh hơn, chủ động hơn về nguồn giống, cây mạnh, phẩm chất cao”- thạc sĩ Đặng Phương Trâm nói. Các giống hoa được chọn để nghiên cứu gồm: vạn thọ, cúc, gloxinia, sống đời Thái Lan, dạ yến thảo. Theo thạc sĩ Đặng Phương Trâm, đây là những giống hoa “bình dân”, được người dân ĐBSCL ưa chuộng, trồng nhiều nên kết quả nghiên cứu dễ chuyển giao ứng dụng.Xem thêm: https://vigen.vn/dua-lai-pb121-cay-mo/

Chỉ từ một phần lá hoặc thân của cây qua nuôi cấy mô sẽ cho ra hàng trăm cây giống. Một quá trình tưởng đơn giản nhưng phải trải qua nhiều khâu phức tạp như: khử trùng mẫu- đưa vào môi trường nuôi cấy để tạo cụm chồi- từ cụm chồi, nhân tiếp, tách ra cho mọc rễ thành cây. Trong quá trình nuôi cấy mô, khâu khó nhất, tốn thời gian, công sức nhiều nhất là chuyển mẫu vào ống nghiệm. Đây cũng là khâu quyết định thành công hay không. Mẫu được đưa vào ống nghiệm phải đảm bảo được loại bỏ hết nấm, vi khuẩn cộng sinh, phải sạch hoàn toàn mới phát triển được. Thạc sĩ Đặng Phương Trâm cho biết: “Sai số biến động vô cùng lớn. Có khi đưa mẫu vào ống nghiệm là thành công liền nhưng có khi đưa hàng ngàn mẫu mới được một mẫu”.Qua hàng loạt các thí nghiệm, với qui trình chung là phương pháp cấy nốt đơn (cấy đoạn thân), nhóm nghiên cứu đã có nguồn gien trên các giống hoa: vạn thọ, cúc, gloxinia, sống đời Thái Lan, dạ yến thảo với tổng số 22 dòng khác nhau. Không dừng lại, sau khi cấy mô của cây hoa cúc đã phục hồi sinh trưởng, nhóm nghiên cứu tiếp tục chuyển ra trồng trên liếp theo mô hình để cắt cành. Thạc sĩ Đặng Phương Trâm phân tích: “Tập quán sản xuất hoa kiểng của nông dân miền Tây là trồng trong giỏ. Trong khi điều kiện đất đai, khí hậu của một số tỉnh miền Tây hoàn toàn có thể trồng một số loại hoa cắt cành thì tại sao không trồng mà phải nhập hoa từ Đà Lạt về sử dụng”. 7 Giống cúc: Đại đóa trắng, Vàng chanh, Vàng hè, Móng rồng, Thọ đỏ, Pha lê, Trắng, https://vigen.vn/ từ phòng nuôi cấy mô được đưa ra trồng trên ruộng theo phương thức cắt cành.